ΤΙΜΩΡΙΑ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΙΑ

Ἡ τιμωρία εἶναι ὠφέλιμη ἀγωγή γιά τήν ψυχή, καθαρίζοντάς την πολλές φορές μάλιστα ἀπό τήν βρωμιά τῆς κακίας· στήν ἀρχή δέν φαίνεται νά δίνει χαρά σ'αὐτόν πού τήν δέχεται, ἀλλά λύπη · ὕστερα ὅμως ἀποδίδει καρπούς εἰρήνης σέ αὐτούς πού γυμνάζονται διά μέσῳ αὐτῆς μέ σκοπό τήν σωτηρία.

Αὐτήν λοιπόν τήν παιδεία δέν μπορεῖ νά τήν κατανοήσει ὁ ὁποιοσδήποτε νοῦς.  Διότι πολλοί ἐπειδή ἀποτρέπουν τόν ἑαυτό τους ἀπό τόν κόπο καί τόν μόχθο τῶν παιδευτικῶν γυμνασμάτων δέν ἔχουν τήν ὑπομονή νά περιμένουν τό ὠφέλιμο ἀποτέλεσμα τους, ἐξαιτίας τῆς γενικότερης ἀμαθίας πού ἔχουν. Ἀλλά δυσανασχετώντας πρός τήν αὐστηρότητα καί τήν πειθαρχία τῆς παιδαγωγικῆς ἐπιμελείας (πού ἐμπεριέχεται στήν παιδαγωγική τιμωρία) παρέμειναν κολλημένοι στά ἐλαττώματα τῆς ἀγνοίας.

Γι'αὐτό εἶναι ἀξιοθαύμαστα τά λόγια τῶν δικαίων: "Ἡ παιδεία Κυρίου ἀνοίγει μου τά ὦτα".

Ὅπως ἀκριβῶς οἱ ἀρχάριοι ἀπό τούς μαθητές, οἱ ὁποῖοι ἀδιαφοροῦν ὁλότελα γιά τά μαθήματα , δέχονται τίς διδασκαλίες μετά ἀπό τό ξύλο πού τούς δίνουν οἱ δάσκαλοι, γινόμενοι προσεκτικότεροι, ἔτσι καί ὁ ἴδιος λόγος, πού δέν εἰσακουγόταν πρίν ἀπό τίς σωματικές πληγές, μετά ἀπό τίς θλίψεις τῶν τιμωριῶν, σά νά ἄνοιγαν ἀμέσως τά αὐτιά, γινόταν δεκτός (ὁ λόγος) ἀπό τήν ἀκοή καί διαφυλασσόταν στή μνήμη· ἔτσι συμβαίνει καί σ'αὐτούς πού παρακοῦν τήν θεία διδασκαλία καί καταφρονοῦν τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ.

Ὅταν λοιπόν ἔρθει σέ αὐτούς ἡ Θεική τιμωρία, τότε κυρίως οἱ συμβουλές πού πάντα λαλοῦσε ὁ Θεός καί δέν εἰσακούγονταν, γίνονται παραδεκτές.  Γι' αὐτόν τόν λόγο "ἡ παιδεία Κυρίου, λέει, ἀνοίγει μου τά ὦτα".

Ἐπειδή ἡ τιμωρία νουθετεῖ τόν ἄτακτο , ὅπως ἔκανε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος παραδίνοντας στόν σατανά (τόν αἱμομίκτη τῆς Κορίνθου, Α` Κορ. ε`, 5), σάν σέ κάποιο δήμιο πού ἐξαρθρώνει καί μαστιγώνει γιά νά μάθουν νά μή βλασφημοῦν· τόν ἐπαναφέρει ὅμως στήν εὐθεία ὁδό αὐτόν πού ἔχει ἐκτροχιασθεῖ, ὅπως εἰπώθηκε γιά αὐτόν, διότι ὕστερα ἀπό τήν αἰχμαλωσία του ὑπό τοῦ διαβόλου, μετανόησε. Εἶναι ἀπαραίτητο νά γνωρίσει κανείς τήν δύναμη τῆς τιμωρίας σέ ὅσα εἶναι ὠφέλιμη.

Ὁ Σολομών ἐπειδή γνώριζε τό ὠφέλιμο τῆς τιμωρίας, συμβουλεύει νά τιμωρεῖς τό παιδί, ἐπειδή δέν θά πεθάνει ἄν τό χτυπήσεις μέ τήν ράβδο. Διότι ἐσύ μέν θά τό χτυπήσεις μέ τήν ράβδο, τήν ψυχή του ὅμως θά τήν ἀπαλλάξεις ἀπό τόν θάνατο.

Ὑπάρχει κάποιο παιδί πού νά μήν τό τιμωρεῖ ὁ πατέρας; Αὐτή ἡ τιμωρία γιά ὅσους σκέφτονται συνετά, ἀξίζει περισσότερο ἀπό τά πολλά χρήματα.

... Μέ πολλή ὑπομονή νά δεχθεῖς τίς στενοχώριες πάσης φύσεως, ἐπειδή τιμωρεῖσαι γιά ὅσες ἁμαρτίες ἔχεις κάνει καί νά λές κι'ἐσύ ἐξ αἰτίας τῆς κατανοήσεως τοῦ σκοποῦ τῆς τιμωρίας: "Ὀργή Κυρίου θά ὑποφέρω, ἐπειδή ἁμάρτησα σ'αὐτόν "καί "καλό γιά μένα ἦταν ἡ τιμωρία ἐπειδή μέ ταπείνωσε".

Τέτοιος ἦταν ὁ Ἀπόστ. Παῦλος πού ἔλεγε "τιμωρούμενοι ἀλλά μή θανατούμενοι" (Β`Κορ. στ`, 9 ) καί τό "κρινόμενοι ἀπό τόν Κύριο τιμωρούμαστε, (μέ ψυχικές καί σωματικές ἀσθένειες), γιά νά μήν κατακριθοῦμε μαζί μέ τόν κόσμο".(Α` Κορ. ια` ,32).

 

(Ἀπόσπασμα ἀπό ὁμιλία τοῦ Ἁγίου Βασιλείου περί τῆς ἀρχῆς τῶν Παροιμιῶν. ΕΠΕ τ.7 ,  σελ.372-377 )