Πρεσβυτέρου Σταύρου Τρικαλιώτη

“ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ
Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ”

Μέ ἀφορμή τήν παρουσίαση τοῦ βιβλίου:
"῾Η θεία Εὐχαριστία καί ἡ θεία Κοινωνία" τοῦ ἱερομονάχου Γρηγορίου (῞Αγιον ῎Ορος 2001)

(δημοσιεύτηκε στην  ἐφημ. ᾿Ορθόδοξος Τύπος, 13 & 20 Δεκεμβρίου 2002)

῞Ενα πολύ ἀξιόλογο βιβλίο θά ἤθελα νά παρουσιάσω μέ τό παρόν ἄρθρο μου, τό ὁποῖο νομίζω ὅτι θά ἄξιζε νά διαβάσει κάθε λειτουργός, κάθε πιστός γενικώτερα πού θά ἤθελε νά ἐντρυφήσει στούς λειτουργικούς πατερικούς θησαυρούς. Πρόκειται γιά τό βιβλίο: "῾Η θεία  Εὐχαριστία καί ἡ θεία Κοινωνία" τοῦ ἱερομονάχου Γρηγορίου (῞Αγιον ῎Ορος 2001).

῾Ο συγγραφέας μᾶς εἶναι γνωστός ἀπό τό ἐπίσης ἀξιόλογο βιβλίο του: "῾Η Θεία Λειτουργία. Σχόλια Πατέρων, 1η ἔκδοση 1981, τό ὁποῖο γνώρισε  ἕξι ἐπανεκδόσεις.

῾Η ἀναφορά μου στό βιβλίο αὐτό ἀποτελεῖ ἀφορμή γιά ἕνα γόνιμο προβληματισμό στά λειτουργικά ζητήματα, μιά καί στίς ἡμέρες μας ἡ λεγομένη "λειτουργική ἀνανέωση" βρίσκεται στήν ἐπικαιρότητα.

Καταρχάς θά ἤθελα νά ἐπισημάνω ὅτι ὁ συγγραφέας, μέ τό χάρισμα πού διαθέτει, κατορθώνει νά μᾶς παρουσιάσει ἕνα πλούσιο καί πυκνό πατερικό ὑλικό μέ τρόπο εὔληπτο καί μέ γλαφυρές μεταφράσεις πατερικῶν περικοπῶν.Τό βιβλίο θίγει πολλά θέματα στά ὁποῖα θά ἄξιζε νά ἐντρυφήσει κάποιος.

Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ συγγραφέα ἔγκειται στό ὅτι μᾶς ἐκθέτει τίς λειτουργικές πατερικές ἀπόψεις  χωρίς νά τίς "στραγγαλίζει", χωρίς νά τίς παρερμηνεύει, χωρίς νά τίς ἐπεκτείνει "κατά τό δοκοῦν". Σέβεται τήν ἐμπνευσμένη ἀπό τό ἅγιο Πνεῦμα διδασκαλία τῶν Πατέρων καί αὐτήν καί μόνο παρουσιάζει.

᾿Από τό βιβλίο λείπουν τά πνευματικά ἅλματα καί οἱ ἀνούσιες ἐπαναλήψεις. ῾Ο συγγραφέας δέν διακατέχεται ἀπό τόν συνηθισμένο στίς ἡμέρες μας φιλοσοφικό βερμπαλισμό. ῾Η σκέψη του εἶναι καθαρή, πατερική. Ξέρει τά ὅριά του. Προσεγγίζει τό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας μέ φόβο καί τρόμο. ῾Η λειτουργική προσέγγιση πού ἐπιχειρεῖ δείχνει τόν σεμνό ἁγιορείτη λειτουργό, ὁ ὁποῖος μεταφέρει τίς πατερικές γνῶμες μέ μιά διάθεση διδαχῆς τοῦ πιστοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. ῎Οντας ὁ ἴδιος λειτουργός μιλᾶ ἐκ πείρας καί ἀφήνεται μέ ἐμπιστοσύνη στόν ἐμπνευσμένο  λειτουργικό σχολιασμό τῶν ἁγίων Πατέρων μας.

῾Ο πατήρ Γρηγόριος, ἄν καί διακρίνεται γιά τήν ἐπιστημονική του κατάρτιση, δέν χάνεται σ᾿  ἕνα στεῖρο ἐπιστημονισμό μέ τό νά γυρεύει ψύλλους στ᾿  ἄχυρα. Δυστυχῶς στίς ἡμέρες μας συνηθίσαμε νά βλέπουμε λειτουργικές μελέτες, οἱ ὁποῖες ἐξαντλοῦνται στό γράμμα τοῦ νόμου, παραθεωρώντας μερικές φορές τήν οὐσία.

Βιβλία σάν αὐτό τοῦ πατρός Γρηγορίου θά μποροῦσαν νά συμβάλλουν στήν Λειτουργική Κατήχηση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πληρώματος. Εἶναι βιβλία πού ξεδιψοῦν τήν πνευματική μας δίψα, μιά καί ἀντλοῦν ἀπό τήν ἀστείρευτη πατερική μας παράδοση. ᾿Εξέχουσα θέση στό βιβλίο κατέχει ὁ χρυσορρήμων ἅγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος.

῾Ο συγγραφέας ἀναφέρει στόν πρόλογο (σελ. 9) ὅτι τό βιλίο του: "εἶναι μιά ταπεινή προσπάθεια εἰσαγωγῆς στό μυστήριο τῆς θείας Λειτουργίας", σημειώνοντας παράλληλα σέ ὑποσημείωση ὅτι: "῾Ωρισμένα ἀπό τά κείμενα πού βρίσκονται στό βιβλίο αὐτό δημοσιευθηκαν παλαιότερα σέ θρησκευτικά περιοδικά. Τώρα δημοσιεύονται σέ καινούργια μορφή, μαζί μέ ἄλλα πού πρωτοτυπώνονται ἐδῶ" (σελ. 311).

Οἱ δύο κεντρικοί θεματικοί πόλοι στούς ὁποίους κινεῖται τό βιβλίο (ὅπως φαίνεται κι άπό τόν τίτλο του) εἶναι: ῾Η θεία Εὐχαριστία, ὅπου ἔχουμε τήν προσφορά τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο καί τήν εὐχαριστία  τοῦ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό (πρῶτο μέρος), ἐνῶ στό δεύτερο μέρος ἔχουμε τήν θεία Κοινωνία, τήν συμμετοχή καί κοινωνία δηλαδή τοῦ ἀνθρώπου στήν προσφορά τοῦ Χριστοῦ (σελ. 9).

῾Η ἀπασχόληση μέ τό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας δέν γίνεται γιά λόγους ἱκανοποιήσεως φιλολογικῶν καί θεολογικῶν ἐνδιαφερόντων, ἀλλά κυρίως γιά τό σπουδαιότατο γεγονός ὅτι ὁ πιστός μέ τή συμμετοχή του στό ποτήριο τῆς Ζωῆς γίνεται "σύναιμος" καί "σύσσωμος" τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Δέχεται τόν ῎Αρτο τῆς Ζωῆς, πού εἶναι ἡ σάρκα τοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποία παρέχεται πρός βρῶσιν "ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς" ( ᾿Ιω. 6, 48-51). ῾Η διαβεβαίωση τοῦ Κυρίου: "῾Ο τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἔχει ζωὴν αἰώνιον" (᾿Ιω. 6, 54), ἀποτελεῖ γιά τόν πιστό μιά πολύτιμη παρακαταθήκη. ῾Ο πιστός κοινωνώντας τά  ῎Αχραντα Μυστήρια "μένει ἐν τῷ Χριστῷ" καί ὁ Χριστός  "ἐν αὐτῷ" (᾿Ιω. 6, 56). Γι᾿  αὐτό καί μπορεῖ καί λέγει μέ τά λόγια τοῦ ἀποστόλου Παύλου: "Ζῶ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός" (Γαλ. 2, 20. Πρόλογος σελ. 9-10).

Χαρακτηριστικά ὁ συγγραφέας μας θά παρατηρήσει: "῾Ο λειτουργός τοῦ Κυρίου θέλει νά μελετᾶ διαπαντὸς  αὐτὸ τὸ θαῦμα τῶν Μυστηρίων· ὅμως ἀδυνατεῖ νά τό ἐκφράσει μέ λόγους. ῾Ο λόγος του μένει πάντα ἐλλιπής· πάντα ὐπάρχει κάτι πού δὲν λέχθηκε καὶ ἴσως δὲν λεχθῆ ποτέ" (σελ. 11).

῾Η ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο -ἡ ὁποία ἐκδηλώθηκε κατ᾿  ἐξοχήν  μέ τὴν προσφορά τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Πατρός (᾿Ιω. 3, 16)- εἶναι μιά θεοεμπειρία τήν ὁποίαν μόνο οἱ ἅγιοι  ζοῦν στήν πληρότητά της καί ὑφίστανται "ἀσυνήθη ἀλλοίωσιν". Οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς ᾿Εκκλησίας μας -οἱ φλογεροί αὐτοί λειτουργοί τοῦ Κυρίου- οἱ ὁποῖοι "ἠγαπήθησαν ὑπὸ τοῦ Πατρός", ζοῦσαν μέσα σέ μιά "πνευματική μέθη". (᾿Αββᾶ ᾿Ισαάκ ΕΠΕ Φιλοκαλία, 8Α, 386-388). Εἶχαν ξεπεράσει τά ἀσφυκτικά  νοητικά πλαίσια τῆς πεπερασμένης ἀνθρώπινης γνώσεως. ῏Ηταν "οἱ ὄντως σοφοί", οἱ ὁποῖοι ὑπό τοῦ κόσμου "ὡς ἄφρονες ἐνομίσθησαν" (᾿Αββᾶ ᾿Ισσαάκ, ἔνθ. ἀνωτ. σελ. 338). ῾Ο Θεός τούς ἀξίωσε θείων λειτουργικῶν ἀποκαλύψεων καί ἐμπειριῶν. Αὐτές τίς ἐμπειρικές λειτουργικές διδαχές μᾶς παρουσιάζει στό βιβλίο του ὁ πατήρ Γρηγόριος.  Μᾶς παρέχη γνήσια καί ἀνόθευτη πνευματική τροφή, μαζεμένη ἀπό τά ἐκλεκτά ἄνθη τῆς ἁγιότητας.

᾿Αξίζει νά παραθέσουμε ἕνα ἐπίκαιρο ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο, ὅπου ἐξετάζεται ἡ σχέση πίστεως καί θείας Εὐχαριστίας καί γίνεται διαφοροποίηση καί ἀποστασιοποίηση  ἀπό τίς εὐχαριστιακές συνάξεις (!) τῶν αἱρετικῶν: "῾Η ὀρθή πίστη στόν Θεό εἶναι προϋπόθεση τῆς ὀρθῆς δοξολογίας τοῦ Θεοῦ. Οἱ πιστοί οἱ ὁποῖοι συνάγονται γιά νά προσφέρουν τήν θεία Εὐχαριστία, τότε μόνον τὴν προσφέρουν εὐάρεστα στόν Κύριο, ὅταν ἡ πίστη τὴν ὁποία ὁμολογοῦν εἶναι ταυτόσημη μέ τήν πίστη τῆς μιᾶς, ἁγίας, καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ᾿Εκκλησίας. Οἱ συνάξεις τῶν αἱρετικῶν δὲν μποροῦν νὰ προσφέρουν θυσία καθαρή.  ῾Επομένως, οἱ αἱρετικοὶ ὀφείλουν ῾ἤ νά ἐγκαταλείψουν τὴν πλάνη τους (καὶ νὰ δεχθοῦν τὴν πίστη τῆς ᾿Εκκλησίας), ἤ νὰ παύσουν νὰ τελοῦν τὴν Εὐχαριστιακὴ προσφορά. Σ᾿  ἐμᾶς τοὺς ὀρθοδόξους ἡ πίστη εἶναι σύμφωνη μὲ τὴν Εὐχαριστία, καὶ ἡ Εὐχαριστία βεβαιώνει τὴν πίστη "  (῾Αγ. Εἰρηναῖος, σελ. 269).

῾Η θεία Κοινωνία ἀπαγορεύεται νά μεταδίδεται ρητῶς: α) στούς ἀβάπτιστους, β) στούς αἱρετικούς, ἑτερόδοξους καί σχηματικούς καθώς καί γ) σ᾿  αὐτούς πού ἁμάρτησαν βαριά. ῾Ο ἀρχ/της π. Χριστοφόρος Σταυρόπουλος στό βιβλίο του "῾Η θεία Εὐχαριστία, Μυστήριο Μυστηρίων (σελ. 163-164, ᾿Αθήνα 1994, ᾿Αποστ. Διακονία) τονίζει μέ ἔμφαση σχετικά μέ τήν ἀπαγόρευση τῆς θείας Εὐχαριστίας στούς αἱρετικούς: "῞Ολοι οἱ αἱρετικοί καί σχισματικοί πού εἶναι ἀποκομμένοι ἀπό τό σῶμα τῆς ᾿Εκκλησίας μας, καί αὐτοί πού ἀρνήθηκαν τήν πίστη τους, δέν μποροῦν νά μεταλαμβάνουν τῶν ἀχράντων μυστηρίων. Πῶς εἶναι δυνατόν νά κοινωνοῦν αὐτό πού διέστρεψαν, ἤ αὐτό πού ἀρνήθηκαν ἤ αὐτό πού περιφρόνησαν"; ῾Ο ἴδιος συγγραφέας παραθέτει σέ μετάφραση μιά πολύ σημαντική γνώμη τοῦ ἁγ. Κυρίλλου ᾿Αλεξανδρείας: "Δέν ἐπιτρέπεται νά προσέρχονται οἱ ἀλλογενεῖς στήν Εὐχαριστία. Καὶ ἄς θεωρεῖται ἑτερογενές γένος καί αὐτό πού εἶναι ἀκόμα ἄπιστο καί ἀβάπτιστο, καί ἐπί πλέον αὐτό πού διαστράφηκε σέ νοῦ ἑτερόφρονα καί πού δέν συμφωνεῖ μέ τήν πίστη τῶν ῾Αγίων καί πού εἶναι διασκορπισμένο σέ φαῦλα δόγματα" ( ἔνθ. ἀνωτ. σελ. 164,Περὶ τῆς ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ... P.G. 68, 761 D).  ᾿Εξ ἄλλου ἡ ἴδια ἡ ῾Ιερά Σύνοδος τῆς ᾿Εκκλησίας τῆς ᾿Ελλάδος μέ τήν ὑπ᾿ ἀριθμ. 2742/3-7-2002 ᾿Εγκύκλιό της, ἀπαντώντας στίς ἀνησυχίες καί στόν σκανδαλισμό τοῦ ὀρθοδόξου πληρώματος γιά τήν μετάδοση προσφάτως ἀπό ὀρθοδόξους σέ καθολικούς τῆς θείας Κοινωνίας στή Ραβέννα τῆς ᾿Ιταλίας, τονίζει κατηγορηματικά τά ἑξῆς: "Ἑπομένως ἡ μετάδοσις τῶν ὀρθοδόξως καθαγιασθέντων Τιμίων Δώρων πρός ἑτεροδόξους, χωρίς προηγουμένην ἕνωσιν αὐτῶν μετά τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, δέν ἐπιτρέπεται. Ἡ προτεραιότης τῆς δογματικῆς συμφωνίας εἶναι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις ἔναντι τῆς εὐχαριστιακῆς κοινωνίας (Intercommunio)". ᾿Επιπροσθέτως ἡ Ἱερά Σύνοδος ὑπενθυμίζει: "ἀπαγορεύεται ἀπολύτως καί ἡ συμμετοχή τῶν ὀρθοδόξων εἰς τήν ὑπό τῶν ἑτεροδόξων "ἱερουργουμένην Θείαν Εὐχαριστίαν", οὔτε "κατ' οἰκονομίαν" ἐπιτρεπομένης ἐν ἀνάγκῃ, διότι οὐδεμία ὑφίσταται τοιαύτη Κανονική Διάταξις ἁρμοδίου ἐκκλησιαστικοῦ ὀργάνου, διά τῆς ὁποίας νά ἔχῃ δοθῇ ἡ ἄδεια, ὅπως ἀσκῆται τοιαύτη τις "οἰκονομία".

῾Η στάση πού πῆρε ἡ ῾Ιερά μας Σύνοδος καθησύχασε τά μέγιστα θά λέγαμε την ὀρθόδοξη συνείδηση τοῦ λαοῦ μας. ῾Ο  ὀρθόδοξος λαός μας προσβλέπει μέ ἐμπιστοσύνη στήν ποιμαίνουσα ᾿Εκκλησία του, ἡ ὁποία ἀποβλέπει-ὅπως ἡ ἴδια διακηρύττει- "εἰς τήν αὐστηρὰν παραφυλακὴν τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καὶ παραδόσεως  (τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν ᾿Εκκλησίας) , πρὸς τὸν σκοπὸν ἵνα μηδενὶ τῶν πιστῶν ἡμῶν ἀφορμήν τινος δῶμεν ἐγκοπῆς τῇ ὀρθοδόξῳ ἡμῶν πίστει, ἥν ὡς ἱερὰν κληρονομίαν παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν καὶ παρακαταθήκην παρελάβομεν" (ἀπό τήν ὡς ἄνω ᾿Εγκύκλιον).

᾿Εντύπωση μᾶς προκάλεσε ἐπίσης ἡ στάση ἐν ἐνεργείᾳ Μητροπολίτου, ὁ ὁποῖος προέβη σέ "ὡρισμένες καινοτομίες καί ἐνέργειες" (σημ. ὅπως ἡ αὐθαίρετη εἰσαγωγή στή λατρεία μεταφρασμένων  λειτουργικῶν κειμένων), πού προκάλεσαν σκανδαλισμό τῶν πιστῶν καί διετύπωσαν ἐναντίον του ἔγγραφες καταγγελίες στήν ῾Ιερά Σύνοδο. ῾Ο ἴδιος ὁ ἱεράρχης ἀπολογούμενος ἐνώπιον τῆς Συνόδου δικαιολογήθηκε λέγοντας ὅτι οἱ ἐνέργειές του αὐτές "προέρχονται ἀπό τόν ἔνθερμο ζῆλο του νά γίνουν κατανοητές ἀκόμη καί ἀπό τούς ἁπλοῦς Χριστιανούς ὡρισμένες ἀλήθειες τῆς χριστιανικῆς μας πίστεως καί προσιτή ἡ θεία Λειτουργία στό Λαό". ῞Οπως φαίνεται ἔπειτα ἀπό τίς ἀντιδράσεις τοῦ λαοῦ ὁ ἐν λόγῳ Μητροπολίτης δήλωσε ὅτι "ἤδη ἔχει παύσει νά ἀποδίδη τίς εὐχές καί τίς ἐκφωνήσεις τῆς θείας Λειτουργίας στή δημοτική νεοελληνική γλώσσα καί  τίς ἀναγινώσκει ὅπως εἶναι καταγεγραμμένες στό ἐκκλησιαστικό βιβλίο "ΙΕΡΑΤΙΚΟΝ". Εἶναι ἀξιοσημείωτη καί ἀξιέπαινη ἡ στά στάση τοῦ Μακαριωτάτου Προέδρου τῆς Συνόδου κ. Χριστοδούλου, ὁ ὁποῖος "ἔκαμε συστάσεις ἀγάπης πρός τόν πολιό ῾Ιεράρχη γιά νά παύσῃ νά δημιουργεῖ καινοτόμες ἐντυπώσεις στούς χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι δέν εἶναι διατεθειμένοι νά τίς ἀποδεχθοῦν" (Δελτίον τύπου τῆς ῾Ιερᾶς Συνόδου τῆς 28/8/2002).

Φαίνεται πώς αὐτήν τήν ἀγωνία γιά τήν κατανόηση από τό λαό τῆς θείας λειτουργίας δέν τήν ἔχει μόνο ὁ ἐν λόγω ἱεράρχης, ἀλλά καί ὁρισμένοι ἄλλοι κληρικοί, οἱ ὁποῖοι θέλουν νά εἶναι κοντά στό λαό. ῎Ελα ὅμως πού ὁ λαός μας, μέ τό ὀρθόδοξο κριτήριο πού διαθέτει, δέν θέλει τά "φῶτα τοῦ νεοελληνικοῦ λόγου" μέσα στή λατρεία (κάτι πού θά τήν καθιστοῦσε χλιαρή καί ἀνιαρή), ἀλλά θέλει προσεκτικούς λειτουργούς  καί προσευχομένους, οἱ ὁποῖοι θά μεταφράζουν μέ τήν ζωή τους τό ἄρρητο μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας, οἱ ὁποῖοι μεταφέρουν (μετά-φραση) στούς πιστούς ἁγιότητα βίου. ῎Ας δανεισθοῦμε τόν λόγο τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, ὁποῖος ὁρίσει ὑψηλότατες προδιαγραφές γιά τόν λειτουργό ἱερέα: "Πόσην δὲ αὐτὸν (=τόν ἱερέα) ἀπαιτήσομεν καθαρότητα καὶ πόσην εὐλάβειαν; ᾿Εννόησον γάρ, ὁποίας τὰς ταύτας διακονουμένας χεῖρας εἶναι χρή, ὁποίαν τὴν γλώτταν τὴν ἐκεῖνα προχέουσαν τὰ ῥήματα, τίνος δὲ οὐ καθαρωτέραν καὶ ἁγιωτέραν τὴν τοσοῦτον Πνεῦμα ὑποδεξαμένη ψυχήν. Τότε καὶ ἄγγελοι παρεστήκασι τῷ ἱερεῖ καὶ οὐρανίων δυνάμεων ἅπαν τάγμα βοᾷ καὶ ὁ περὶ τὸ θυσιαστήριον πληροῦται τόπος εἰς τιμὴν τοῦ κειμένου" ( ΕΠΕ, 28, 268).

᾿Η χρήση τῶν μεταφράσεων θά πρέπει νά γίνεται ἰδιωτικῶς μόνο γιά Λειτουργική Κατήχηση (στό κήρυγμα , σέ κύκλους μελέτης τῆς ἁγ. Γραφῆς κ.λ.π.). ῾Η λατρεία θά πρέπει νά παραμείνει ὁ χῶρος ὅπου θά διαφυλάσσεται ἡ ἀρχαία ἑλληνική γλώσσα καί θά βοηθᾶ καί τό λαό μας στήν ἀναβάθμιση τοῦ γλωσσικοῦ του αἰσθητηρίου. ῾Οποιαδήποτε μετάφραση, ὅσο καλή κι ἄν εἶναι, ὑστερεῖ τοῦ πρωτοτύπου, εἶναι συντηρημένο κακῆς ποιότητος νερό κι ὄχι τό γάργαρο νερό τῆς πηγῆς, πού εἶναι τό πρωτότυπο κείμενο. ᾿Εξ ἄλλου ἡ λειτουργική γλώσσα ἀποτελεῖ ἐξελιγμένη καί ἁπλουστευμένη μορφή τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς. ῎Ας ἐπιδιώξουμε ἀνώτερης στάθμης παιδεία γιά τόν λαό μας ( καί πρώτη πρέπει νά τό κάνει αὐτό ἡ ᾿Εκκλησία) κι ἄς μήν τόν τρέφουμε μέ κάτι ὑποδεέστερο.

῎Ας εὐχηθοῦμε ἔργα σάν κι αὐτό τοῦ π. Γρηγορίου, νά ἀποτελέσουν ἀφορμή γιά ἐμβάνθυση καί συνειδητή συμμετοχή στό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας. Συμμετοχή πού δέν θά πρέπει νά ἐξαντλεῖται σέ ἐπιφανειακή συμψαλμωδία ἤ ἀπαγγελία τοῦ "Πάτερ ἡμῶν" ἤ τοῦ "Πιστεύω", πού μερικές φορές  μπορεῖ νά φτάνει σέ ὑποκριτικές ἀκρότητες καί ὑποθάλπει ἕναν ἀρρωστημένο λειτουργικό συναισθηματισμό.

Πολλές φορές φέρνω στή μνήμη μου τίς θεῖες Λειτουργίες πού τελοῦσε ὁ  ὁ ἅγιος Νικόλαος ὁ Πλανᾶς, "ὁ ἁπλοϊκός ποιμήν τῶν ἁπλῶν προβάτων", στόν προφήτη ᾿Ελισσαῖο, ὅπως μᾶς μᾶς τίς διέσωσαν οἱ αὐτόπτες μάρτυρες.  ᾿Εκεῖ πού τά μικρά παιδιά μέ τά ἀθῶα μάτια τους τόν ἔβλεπαν "νά ὑπερίπταται τοῦ ἐδάφους" καί ἐνῶ ἔλεγε "τὰς ἁγίας του εὐχάς" ἔβλεπε ἀγγέλους νά συλλειτουργοῦν. Νά πώς μᾶς τόν περιγράφει αὐτόν τόν ἅγιο ἱερέα ὁ Παπαδιαμάντης: "Μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων ἱερέων ὑπάρχουσιν ἀκόμη πολλοὶ ἐνάρετοι καὶ ἀγαθοί, εἰς τὰς πόλεις καὶ εἰς τὰ χωρία. Εἶναι τύποι λαϊκοί, ὠφέλιμοι, σεβάσμιοι. ῎Ας μὴν ἐκφωνοῦσι λόγους. ᾿Ηξεύρουσιν αὐτοὶ ἄλλον τρόπον  πῶς νά διδάσκωσι τὸ ποίμνιον. Γνωρίζω ἕνα ἱερέα εἰς τὰς ᾿Αθήνας. Εἶναι ὁ ταπεινότερος τῶν ἱερέων καὶ ὁ ἁπλοϊκώτερος τῶν ἀνθρώπων. (...)Εἶναι ὀλίγον τι βραδύγλωσσος, καὶ περισσότερον ἀγράμματος. Εἰς τὰς εὐχὰς, τὰς περισσοτέρας λέξεις τὰς λέγει ὀρθάς, εἰς τὸ εὐαγγέλιον τὰς περισσοτέρας ἐσφαλμένας. (...) Τὰ λάθη ὅσα κάμνει εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, εἶναι πολλάκις κωμικά. Καὶ ὅμως ἔξ ὅλων τῶν ἀκροατῶν του, ἐξ ὅλου τοῦ ἐκκλησιάσματος, κανεὶς μας δέ γελᾶ. Διατί; Τὸν ἐσυνηθίσαμεν καὶ μᾶς ἀρέσει. Εἶναι ἀξιαγάπητος. Εἶναι ἁπλοϊκὸς καὶ ἐνάρετος. Εἶναι ἄξιος τοῦ πρώτου μακαρισμοῦ τοῦ Σωτῆρος" (῾Ο παπα-Νικόλας Πλανᾶς, Μάρθα μοναχῆς, σελ. 17-18, ἔκδ. Παπαδημητρίου,1984).

Μακάρι νά ἀναδείξει καὶ ἡ ἐποχή μας τέτοιους ἁπλοϊκούς καί ἐναρέτους κληρικούς, οἱ ὁποῖοι θά μεταφράζουν μέ τή ζωή τους τά ἱερά κείμενα, ὄντας οἱ ἴδιοι ἕνα ζωντανό εὐαγγέλιο.

Παρατήρηση:

Οἱ ὑπογραμμίσεις, οἱ ἀραιώσεις τῶν γραμμάτων καθώς καί ἠ ἔντονη γραφή ἀποτελοῦν προσωπική μου ἐπιλογή.

Σταῦρος Τρικαλιώτης

Πρεσβύτερος

ENGLISH - Nέο 'Υλικό - Είδήσεις-Σχόλια -Κείμενα-'Άρθρα - Συναξάρι-Διηγήσεις - Βιβλικοκρισία - Πατ. Διδασκαλία
Μουσική - Συνδέσεις - Καινή Διαθήκη - Έπικοινωνία - Τεχνική Βοήθεια - 'Ερωτήσεις-΄Απαντήσεις - Κεντρική Σελίδα